Achtergrondinformatie diagnostiek

De landelijke richtlijn voor controle na coloncarcinoom behandeling adviseert periodieke spreekuurcontroles met bepaling van de tumormarker CEA (carcino-embryonal antigen), beeldvorming van de buik en colonoscopie gedurende vijf jaar aansluitend na de behandeling. Bij tumoren met een T1N0 stadium kan worden afgezien van CEA en beeldvorming vanwege de geringe opbrengst.

CEA

Normaalwaarde voor een gezonde volwassene ligt tussen 0 en 2,5 µg/L. CEA kan verhoogd zijn als er een recidief is van het coloncarcinoom, maar ook in geval van (chronische) ontsteking, galblaasontsteking, leverafwijkingen en bij rokers. Om die reden is de normaalwaarde verhoogd tot 5 µg/L. Deze afkapwaarde kan per laboratorium verschillen. Bij een verhoogd CEA (> 5.0 µg/L, afhankelijk van de afkapwaarde van het laboratorium) wordt geadviseerd de bepaling na 6 weken te herhalen. Als het CEA na 6 weken blijft stijgen, is direct overleg met de behandelend chirurg geïndiceerd. Bij een forse stijging in korte tijd is direct overleg met de chirurg raadzaam.

De sensitiviteit voor een lokaal recidief en levermetastase zijn 60% en 72% respectievelijk. De specificiteit voor een lokaal recidief en levermetastasen zijn respectievelijk 86% en 91%. CEA wordt in de eerste 3 jaar iedere 3 maanden bepaald, behalve bij patiënten met een T1N0 tumor. In jaar 4 en 5 van nacontrole wordt CEA iedere 6 maanden bepaald.

Echo abdomen

Met dit onderzoek kunnen (lever)metastasen worden gedetecteerd. De echo abdomen heeft een sensitiviteit van 57% en een specificiteit van 97%. Een echo is dus niet goed in het opsporen van levermetastasen, maar als de echo positief is, is de kans op een metastase groot. De echo wordt bij alle stadia behalve T1N0 halfjaarlijks uitgevoerd in de eerste twee jaar en jaarlijks in de daarop volgende 3 jaar.
Indien de echo niet goed uitvoerbaar is, is een CT-abdomen geïndiceerd.

Indien er op de echo, dan wel de CT scan aanwijzingen zijn voor een metastase is direct overleg met de behandelend chirurg aanbevolen.

Er is onvoldoende wetenschappelijke onderbouwing voor een X-thorax om metastasen op te sporen en een thoraxfoto wordt daarom niet geadviseerd.

Colonoscopie

De landelijke richtlijn adviseert om 1 jaar na de operatie een colonoscopie uit te voeren.
Afhankelijk van het aantal, de grootte en lokalisatie van de poliepen, adviseert de MDL arts om de 3 tot 5 jaar een colonoscopie te herhalen. Colonoscopie is het meest betrouwbare onderzoek naar colonpoliepen, daarom hoeven de controle patiënten die dit onderzoek periodiek ondergaan niet mee te doen aan het bevolkingsonderzoek.